Normaal schrijft u een bedrijfsmiddel in vaste stappen af en verdeelt u de kosten over minstens vijf jaar. Voor sommige investeringen mag u zelf bepalen in welk tempo u afschrijft. Dat heet willekeurige afschrijving. Door de aftrek naar voren te halen, verlaagt u uw winst in een vroeg jaar en betaalt u later belasting. In dit artikel leest u wat willekeurige afschrijving is, voor wie zij geldt, welke voorwaarden er in 2026 gelden en wat zij oplevert.

Wat is willekeurige afschrijving?

Bij gewone afschrijving trekt u ieder jaar maximaal 20% van de aanschafprijs af, zodat u er minstens vijf jaar over doet. Met willekeurige afschrijving bepaalt u dat tempo zelf. U mag het af te schrijven bedrag naar eigen keuze over de jaren verdelen en zelfs in het eerste jaar alles ineens aftrekken.

Het voordeel zit in de timing, niet in een groter totaal. U schrijft niet meer af, maar wel eerder. Doordat u de aftrek naar voren haalt, betaalt u de belasting pas later. Zo houdt u het geld langer in het bedrijf en bespaart u rente. Het gaat dus om een liquiditeits- en rentevoordeel en om uitstel, niet om afstel.

Voor wie geldt de regeling?

Willekeurige afschrijving is niet voor alle investeringen mogelijk. Zij geldt voor twee groepen:

Milieu-investeringen (VAMIL): ondernemingen die investeren in een bedrijfsmiddel dat op de Milieulijst van de overheid staat en dat nieuw en nog niet gangbaar is. Deze variant geldt voor eenmanszaken, vof’s, maatschappen en bv’s, en er is geen urencriterium.

Startende ondernemers: natuurlijke personen die recht hebben op de verhoogde zelfstandigenaftrek (de startersaftrek) mogen sneller afschrijven op hun investeringen. Bv’s en andere rechtspersonen zijn van deze startersvariant uitgesloten.

Voorwaarden in 2026

Welke voorwaarden gelden, hangt af van de variant.

Voor milieu-investeringen (VAMIL):

  • Het bedrijfsmiddel staat op de Milieulijst en is nieuw en niet eerder gebruikt.
  • U meldt de investering binnen drie maanden bij de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO).
  • De kosten bedragen minstens € 2.500 per melding.
  • U mag 75% van de kosten willekeurig afschrijven; de overige 25% volgt de normale afschrijvingsregels.
  • VAMIL gaat wel samen met de milieu-investeringsaftrek (MIA), maar niet met de energie-investeringsaftrek (EIA).

Voor startende ondernemers:

  • U bent een natuurlijk persoon met recht op de startersaftrek in dat jaar.
  • Uw investering blijft binnen het jaarlijkse plafond, dat gelijk is aan het maximale investeringsbedrag voor de kleinschaligheidsinvesteringsaftrek (KIA). Over het meerdere geldt de normale afschrijving.

Voor beide varianten geldt dat u de keuze voor willekeurige afschrijving in uw aangifte moet maken; het gebeurt niet automatisch. Voldoet u binnen de sanctietermijn (vijf jaar voor starters, tien jaar voor zeeschepen) niet meer aan de voorwaarden, dan wordt het voordeel teruggenomen.

Rekenvoorbeeld

De situatie: een startende ondernemer koopt een machine van € 50.000. De restwaarde is nihil en de levensduur vijf jaar. We rekenen met een belastingtarief van ongeveer 37%.

Scenario A: normale afschrijving

  • Afschrijving: € 10.000 per jaar, vijf jaar lang.
  • Belastingvoordeel: ongeveer € 3.700 per jaar.
  • Het voordeel is gelijkmatig over vijf jaar verdeeld.

Scenario B: willekeurige afschrijving

  • Afschrijving: de volle € 50.000 in jaar 1.
  • Belastingvoordeel jaar 1: ongeveer 37% x € 50.000 = € 18.500.
  • In de jaren erna is er niets meer af te schrijven, dus geen aftrek meer.

De conclusie: in scenario B betaalt u in jaar 1 ongeveer € 18.500 minder belasting dan zonder de machine, terwijl dat bij scenario A pas over vijf jaar oploopt. Het totale voordeel is in beide gevallen even groot; met willekeurige afschrijving heeft u het geld alleen eerder tot uw beschikking.

Praktische gevolgen

Willekeurige afschrijving levert geen extra aftrek op, alleen vervroeging. Dat maakt de timing belangrijk. Let op het volgende:

  • Maak de keuze in uw aangifte. De faciliteit komt niet automatisch.
  • Meld milieu-investeringen op tijd bij RVO, binnen drie maanden. Te laat melden betekent geen recht op VAMIL.
  • Bewaak het plafond bij de startersvariant en houd rekening met uitgesloten bedrijfsmiddelen.
  • Denk aan het tarief. In een verlieslatend of laagbelast jaar kan vervroegd afschrijven juist nadelig zijn, omdat de aftrek dan tegen een laag tarief neerslaat. Plan het tempo op basis van uw verwachte winst.
  • Houd rekening met de terugname. Verandert het gebruik of verkoopt u het bedrijfsmiddel binnen de termijn, dan kan het voordeel worden teruggedraaid.

Conclusie en advies

Willekeurige afschrijving is een aantrekkelijke manier om belasting uit te stellen en geld in uw onderneming te houden, vooral bij milieu-investeringen en voor startende ondernemers. Het voordeel is een liquiditeits- en rentevoordeel, geen permanente aftrek. Het rendement hangt sterk af van de timing en van uw verwachte winst en tarief.

Overweegt u een investering in een milieuvriendelijk bedrijfsmiddel, of bent u een startende ondernemer die versneld wil afschrijven? Laat de fiscalisten van Taxcount berekenen wat het u oplevert en wanneer vervroegd afschrijven verstandig is, zodat u het maximale uit uw investering haalt.

Zie ook: