Wilt u uw onderneming overdragen aan uw kinderen, of erft u een familiebedrijf, dan kan de belasting flink oplopen. De bedrijfsopvolgingsregeling (BOR) voorkomt dat de continuïteit van het bedrijf in gevaar komt door schenk- of erfbelasting. De regeling stelt het grootste deel van het ondernemingsvermogen vrij: in 2026 de eerste 1.543.500 euro voor 100% en het meerdere voor 75%. Daar staan wel voorwaarden tegenover, waaronder een bezitseis voor de gever en een voortzettingseis voor de opvolger. In dit artikel leest u hoe de BOR werkt, welke bedragen en voorwaarden in 2026 gelden en hoe u een overdracht het beste voorbereidt.

Wat is de bedrijfsopvolgingsregeling?

Wie een onderneming erft of geschonken krijgt, moet daarover in beginsel schenk- of erfbelasting betalen. Voor kinderen is dat 10% tot 158.669 euro en 20% daarboven. Dat kan een bedrijf in de problemen brengen als het geld om de belasting te betalen vastzit in machines, voorraad of panden. Daarom bestaat de bedrijfsopvolgingsregeling. Die stelt het grootste deel van het ondernemingsvermogen vrij, zodat de onderneming gewoon kan doorgaan.

De vrijstelling is voorwaardelijk. Dat betekent dat u de vrijstelling eerst krijgt en dat deze pas definitief wordt als de opvolger het bedrijf lang genoeg voortzet. Belangrijk is dat de BOR gaat over de overdracht in de privésfeer, dus van persoon naar persoon, en niet over een transactie binnen de onderneming zelf.

Voor wie is de BOR bedoeld?

De regeling is bedoeld voor de overdracht van een familiebedrijf naar de volgende generatie, zowel bij overlijden als bij schenking tijdens leven. Zij geldt voor de eenmanszaak, voor de vennoot in een vof of maatschap, en voor de directeur-grootaandeelhouder die een aanmerkelijk belang van 5% of meer in een bv houdt. Bij een schenking moet de ontvanger op het moment van de schenking ten minste 21 jaar oud zijn. Bij vererving geldt geen leeftijdseis. De regeling is niet bedoeld voor beleggingsvermogen: alleen echt ondernemingsvermogen komt in aanmerking.

Hoeveel is er vrijgesteld in 2026?

Is de onderneming niet meer waard dan 1.543.500 euro, dan is de verkrijging voor 100% vrijgesteld. Is de onderneming meer waard, dan is het deel tot 1.543.500 euro voor 100% vrijgesteld en het meerdere voor 75%. Over de resterende 25% betaalt u wel belasting, maar daarvoor kunt u tot tien jaar uitstel van betaling krijgen. Zou het bedrijf bij verkoop in losse onderdelen meer opbrengen dan bij voortzetting, dan is dat verschil bovendien volledig vrijgesteld.

De grens van 1.543.500 euro wordt beoordeeld op het niveau van de hele onderneming, niet per verkrijger. Krijgen twee kinderen samen één onderneming die meer waard is, dan heeft ieder recht op de helft van de 100%-vrijstelling, dus 771.750 euro, en is het meerdere voor 75% vrijgesteld.

Rekenvoorbeeld: een ouder schenkt een onderneming met een waarde van 2.000.000 euro aan een kind van 30 jaar en had het bedrijf al 8 jaar. Vrijgesteld is 100% over de eerste 1.543.500 euro, plus 75% over het meerdere van 456.500 euro, dus 342.375 euro. In totaal is 1.885.875 euro voorwaardelijk vrijgesteld en blijft 114.125 euro belast. Zet het kind het bedrijf drie jaar voort, dan wordt de vrijstelling definitief. Figuur 1 werkt dit voorbeeld uit.

Figuur 1: de vrijstelling in 2026, uitgewerkt op een onderneming van 2.000.000 euro.

Welke voorwaarden gelden er?

Aan de vrijstelling zitten drie kernvoorwaarden: een bezitseis, een voortzettingseis en de eis dat het om kwalificerend ondernemingsvermogen gaat. Figuur 2 vat ze samen.

Figuur 2: de drie kernvoorwaarden waaraan u moet voldoen voor de vrijstelling.

De bezitseis

De overledene moet de onderneming minstens 1 jaar vóór het overlijden hebben gehad. Een schenker moet de onderneming minstens 5 jaar vóór de schenking hebben gehad. Per 2026 worden deze termijnen langer naarmate de gever ouder is: de termijn loopt op voor gevers die ruim boven de AOW-leeftijd zitten. Schenken op hoge leeftijd of kort na aankoop van een onderneming kan de regeling dus blokkeren.

De voortzettingseis

De opvolger moet de onderneming na de overdracht minstens 3 jaar voortzetten. Deze termijn is per 2025 verkort van vijf naar drie jaar. Verkoopt of staakt de opvolger eerder, of zet hij de aandelen om in preferente aandelen, dan vervalt de vrijstelling naar verhouding en wordt alsnog belasting geheven.

Kwalificerend ondernemingsvermogen

Alleen echt ondernemingsvermogen telt mee. Beleggingsvermogen en verhuurd vastgoed kwalificeren niet; verhuurd vastgoed wordt sinds 2024 wettelijk als beleggingsvermogen aangemerkt. Voor bedrijfsmiddelen die zowel zakelijk als privé worden gebruikt en die meer waard zijn dan 103.000 euro per bedrijfsmiddel, telt sinds 2025 alleen het zakelijke deel mee. Woon-werkverkeer geldt daarbij niet als privégebruik. Figuur 3 laat zien wat wel en niet meetelt.

Figuur 3: welk vermogen wel en niet meetelt voor de bedrijfsopvolgingsregeling.

Hoe vraagt u de BOR aan?

De vrijstelling krijgt u niet automatisch. U moet deze zelf aanvragen, en wel gelijktijdig met de aangifte schenk- of erfbelasting. Doet u dat niet, dan betaalt u belasting over de volledige waarde van de onderneming. Doet zich binnen de voortzettingsperiode van drie jaar een gebeurtenis voor die strijdig is met de voorwaarden, dan moet u dat binnen acht maanden melden. Wijzigt door de verdeling van een nalatenschap wie welk deel van het bedrijf krijgt, dan moet die verdeling binnen twee jaar na het overlijden plaatsvinden om de regeling optimaal te kunnen benutten.

In de praktijk loopt de BOR bijna altijd samen met de doorschuifregeling in de inkomstenbelasting. Beide regelingen hebben eigen voorwaarden die op elkaar moeten aansluiten. Een goede afstemming vooraf voorkomt dat u het ene voordeel benut en het andere misloopt.

Praktische checklist: wat u moet regelen

  • Beoordeel het vermogen: laat vaststellen welk deel van uw bedrijf echt ondernemingsvermogen is en welk deel als beleggingsvermogen buiten de regeling valt.
  • Bewaak de bezitseis: controleer of de gever de onderneming lang genoeg heeft: 1 jaar bij overlijden, 5 jaar bij schenken, en langer bij hoge leeftijd.
  • Plan de voortzetting: zorg dat de opvolger de onderneming minstens 3 jaar kan en wil voortzetten zonder verkoop of staking.
  • Let op de leeftijd bij schenken: bij een schenking moet de ontvanger minstens 21 jaar oud zijn.
  • Vraag de vrijstelling actief aan: claim de BOR in de aangifte schenk- of erfbelasting en meld wijzigingen binnen acht maanden.
  • Stem af met de inkomstenbelasting: combineer de BOR met de doorschuifregeling en laat beide op elkaar aansluiten.

Veelgestelde vragen

Hoeveel van mijn bedrijf is in 2026 vrijgesteld?

De eerste 1.543.500 euro aan ondernemingsvermogen is voor 100% vrijgesteld, en het meerdere voor 75%. Over de belaste 25% kunt u tot tien jaar uitstel van betaling krijgen.

Hoelang moet ik het bedrijf voortzetten?

De voortzettingseis is sinds 2025 drie jaar. Verkoopt of staakt u de onderneming binnen die periode, dan vervalt de vrijstelling naar verhouding.

Telt verhuurd vastgoed mee voor de BOR?

Nee. Verhuurd vastgoed wordt sinds 2024 wettelijk als beleggingsvermogen aangemerkt en komt niet in aanmerking voor de vrijstelling. Alleen echt ondernemingsvermogen telt mee.

Moet ik de vrijstelling zelf aanvragen?

Ja. U claimt de vrijstelling in de aangifte schenk- of erfbelasting. Vraagt u de BOR niet aan, dan betaalt u belasting over de volledige waarde van de onderneming.

Kan ik ook schenken kort voordat ik met pensioen ga?

Dat kan, maar let op de bezitseis. Als schenker moet u de onderneming minstens 5 jaar hebben gehad, en die termijn loopt op naarmate u ouder bent. Plan de overdracht daarom tijdig.

Hoe Taxcount u kan helpen

De bedrijfsopvolgingsregeling levert een van de grootste fiscale voordelen op bij een bedrijfsoverdracht, maar de voorwaarden zijn technisch en de belangen groot. Taxcount beoordeelt of uw bedrijf kwalificeert, waardeert het ondernemingsvermogen, bewaakt de bezits- en voortzettingseis en stemt de BOR af met de doorschuifregeling in de inkomstenbelasting. Wij verzorgen de aangifte en begeleiden de overdracht van begin tot eind. Overweegt u uw familiebedrijf over te dragen of staat u voor een erfenis met ondernemingsvermogen? Leg uw situatie aan ons voor, dan brengen wij de mogelijkheden en de planning voor u in kaart. In de tussentijd kan u gebruik maken van onze BOR-calculator.

Dit artikel bevat algemene informatie en is geen fiscaal advies. Tarieven, bedragen en drempels kunnen wijzigen, en de uitkomst hangt af van uw persoonlijke situatie. Laat uw situatie altijd door een adviseur beoordelen voordat u beslissingen neemt.