Schenking op papier: zo geef je vermogen door en bespaar je erfbelasting

Heb je vermogen dat vastzit in je woning of in je onderneming, maar wil je je kinderen nu al laten meeprofiteren? Dan is een schenking op papier misschien iets voor jou. Je geeft dan een bedrag weg zonder het geld echt over te maken: je erkent op papier dat je het schuldig bent aan je kind. Zo verklein je alvast je latere nalatenschap en bespaar je erfbelasting, terwijl het geld voorlopig bij jou blijft. In dit artikel lees je hoe een schenking op papier werkt, welke voorwaarden in 2026 gelden en welke valkuil je koste wat kost moet vermijden.

Wat is een schenking op papier?

Een schenking op papier heet officieel een schuldigerkenning uit vrijgevigheid. Je schenkt een bedrag aan bijvoorbeeld je kind, maar in plaats van het over te maken erken je dat je het schuldig bent. Dat bedrag hoeft je kind meestal pas op te eisen bij je overlijden. De belangrijkste begrippen op een rij:

• Schuldigerkenning: je legt vast dat je een bedrag schuldig bent aan de ontvanger, terwijl het geld op je rekening blijft staan.
• Opeisbaar bij overlijden: je kind krijgt nu een vordering op jou, maar kan die pas innen als je overlijdt (soms ook bij opname in een verzorgingstehuis).
• Kleinere nalatenschap: tegenover je bezit staat straks een schuld aan je kind, waardoor er minder overblijft waarover erfbelasting wordt geheven.
• Jaarlijkse rente: je betaalt elk jaar 6% rente over het schuldig erkende bedrag aan je kind, waarmee je extra vermogen belastingvrij verschuift.

Voorwaarden

De Belastingdienst stelt strenge eisen aan een schenking op papier. Wordt aan een van deze eisen niet voldaan, dan grijpt artikel 10 van de Successiewet in en wordt het volledige bedrag bij je overlijden alsnog met erfbelasting belast. Let daarom goed op het volgende:

• Notariële akte: de schenking moet je door een notaris laten vastleggen. Ontbreekt de akte, dan vervalt de schenking bij je overlijden en telt het bedrag toch mee in je nalatenschap.
• 6% rente: je spreekt af dat je jaarlijks minimaal 6% rente betaalt over het schuldig erkende bedrag. Dit percentage ligt sinds 2010 wettelijk vast.
• Rente echt betalen: je maakt die rente elk jaar daadwerkelijk over. Alleen bijschrijven of een jaar overslaan telt niet mee en is de meest gemaakte fout.
• Familiekring: de ontvanger is je partner of een familielid tot en met de vierde graad (kinderen, kleinkinderen, ouders, broers, zussen, neven en nichten). Alleen dan heeft de regeling zin.
• Schenkbelasting en vrijstelling: over de schenking zelf betaal je mogelijk schenkbelasting. Voor een kind is in 2026 jaarlijks € 6.908 vrijgesteld; over het meerdere geldt 10% (tot € 158.669, daarboven 20%).

Voldoe je aan al deze voorwaarden, dan blijft het overgehevelde vermogen buiten de erfbelasting en profiteert je kind van het volledige voordeel.

Rekenvoorbeeld

De situatie: een ondernemer wil in tien jaar tijd vermogen overhevelen naar zijn dochter. Hij schenkt elk jaar € 6.908 op papier, precies binnen de jaarlijkse vrijstelling, en legt dit notarieel vast. Na tien jaar heeft hij zo € 69.080 overgeheveld. We vergelijken twee keuzes.

In scenario A is het vermogen al bij leven overgegaan, belastingvrij binnen de jaarlijkse vrijstelling. In scenario B zit hetzelfde bedrag nog in de nalatenschap en betaalt de dochter er, na verbruik van haar erfvrijstelling, 10% erfbelasting over.

De conclusie: de schenking op papier levert in dit voorbeeld een besparing van € 6.908 op. Daar bovenop verschuift de jaarlijkse rente van 6% nog eens extra vermogen belastingvrij naar je kind.

Praktische gevolgen

• Discipline is bepalend: betaal de rente elk jaar op tijd en sla nooit een jaar over. Een automatische overboeking voorkomt vergissingen; bijschrijven telt niet.
• Bewijs bewaren: bewaar de notariële akte en de jaarlijkse betaalbewijzen van de rente, zodat je bij een controle kunt aantonen dat je aan de voorwaarden voldoet.
• Schenkaangifte: schenk je in een jaar meer dan de vrijstelling, dan doe je schenkaangifte. Let op: alle schenkingen aan hetzelfde kind in één jaar worden bij elkaar opgeteld.
• Liquiditeit nalatenschap: bij je overlijden moet de schuld, inclusief opgelopen rente, uit je nalatenschap kunnen worden betaald. Houd hier rekening mee.
• Gevolgen voor box 3: de vordering telt bij je kind mee als bezitting in box 3; bij jou is de schuld een box 3-schuld die je vermogen verlaagt, voor zover je totale schulden boven de drempel van € 3.800 (€ 7.600 met partner) uitkomen.

Conclusie en advies

Een schenking op papier is een beproefde manier om vermogen naar de volgende generatie over te hevelen zonder de contanten nu al weg te geven. Het voordeel kan over de jaren flink oplopen, maar staat of valt met de uitvoering: zonder notariële akte en zonder jaarlijkse betaling van 6% rente slaat het voordeel om in een naheffing erfbelasting over het volledige bedrag. Omdat de valkuil van artikel 10 in de praktijk makkelijk is gemaakt, is een zorgvuldige opzet en jaarlijkse bewaking essentieel. Wil je weten of een schenking op papier in jouw situatie voordelig is en hoe je de regeling waterdicht inricht? De adviseurs van Taxcount rekenen het graag voor je door en zorgen dat je geen enkel jaar overslaat.